Słowo ucieleśnione – katalog wystawy

„Na początku było Słowo” – ten biblijny początek należy do najpotężniejszych figur zachodniej wyobraźni. Sytuuje on pozycję słowa bardzo wysoko: po stronie początku, sensu, porządku, prawa i prawdy. W tradycji metafizycznej język bywał więc ujmowany jako narzędzie rozumu, medium znaczenia, a nawet przedsionek absolutu. Ciało pozostawało przy tym podejrzane: zmysłowe, zmienne, afektywne, podatne na błąd, uwięzione w materii.
Wystawa Słowo ucieleśnione wykonuje wobec tej tradycji gest zarazem krytyczny, jak i odzyskujący. Nie odrzuca słowa, ale odbiera mu pozór bezcielesności. Nie neguje języka, lecz wytrąca go z hierarchii, w której miałby być czystszy od dotyku, bardziej wiarygodny niż głos drżący, bardziej „prawdziwy” niż afekt. W tym sensie strategia kuratorska tej prezentacji programowo pokazuje, że słowo nie istnieje ponad ciałem ani poza nim. Słowo wydarza się w ciele, przez ciało, pomiędzy ciałami. Wyrasta z doświadczenia zmysłowego, z pamięci materii, z rytmu oddechu, z napięć mięśni, z przyjemności i bólu, ale też z politycznej sytuacji ciał wystawionych na normy społeczne, opresję, widzialność lub uciszenie. Staje się środkiem wyrazu artystek, które nie ufają zdematerializowanemu pojęciu języka i zamiast niego stawiają w centrum słowo uzmysłowione, cielesne i silnie zaangażowane feministycznie.
Ucieleśnienie jest w ramach ich twórczości rozumiane jako odejście od dualizmu, który przez stulecia oddzielał myśl od zmysłów, sens od materii, język od doświadczenia oraz ciało od umysłu czy ducha. Ucieleśnienie oznacza, że poznanie nie jest czynnością odłączonego od świata umysłu, ale procesem współtworzonym przez ciało, percepcję, ruch, pamięć, afekt i środowisko.

frag. tekstu Marty Smolińskiej

Publikacja towarzysząca wystawie Słowo ucieleśnione – wydana w j. polskim, j. angielskim i j. niemieckim
26.06–08.11.2026

ARTYSTKI
Karolina Balcer, Bettina Bereś, Iwona Demko, Zuza Dolega, Monika Drożyńska, Edyta Duduś, Nezaket Ekici, Sylvie Fleury, Alexandra Grant, Romana Hałat, Jenny Holzer, Elżbieta Jabłońska, Katarzyna Józefowicz, Anna Krenz, Barbara Kruger, Monika Mamzeta, Helena Minginowicz, Jessica Ostrowicz, Ewa Partum, Johanna Reich, Martyna Rzepecka, Jadwiga Sawicka, Karen Scheper, Jana Shostak, Joanna Sitarz, Irmina Staś, Nora Turato, Karolina Wiktor

REDAKCJA
Marta Smolińska
Natalia Cieślak

TEKSTY
Katarzyna Bojarska – Aaaaaaaaa ciało słowem się stało
Natalia Cieślak – Wielogłosowy chór artystek – twórczynie i postawy na wystawie Słowo ucieleśnione
Ralf F. Hartmann – Wreszcie mów!
Marta Smolińska – Słowo staje się ciałem. O ucieleśnieniu języka, kobiecym pisaniu i feministycznej sprawczości

KOREKTA
Magdalena Kujawa
Hans Njemz
Katarzyna Radomska
Monika Ujma

PROJEKT I SKŁAD
Parastudio* (Grzegorz Podsiadlik, Dagmara Berska)

OKŁADKA
Karolina Balcer, Wylewność, tufting, 73×65 cm, dzięki uprzejmości artystki

DRUK
Artis Poligrafia

ISBN: 978-83-66475-44-1